Η καισαρική τομή είναι η τομή η οποία γίνεται όταν ο φυσιολογικός τοκετός δεν είναι εφικτός για οποιονδήποτε λόγο αφορά το μωρό, τη γυναίκα ή και τα δύο μαζί.
Πρόκειται για μια εγκάρσια (οριζόντια) τομή, συνήθως λίγο πιο πάνω από την ηβική σύμφυση, τις περισσότερες φορές υπό επισκληρίδιο αναισθησία.
Κατ’αυτόν τον τρόπο, ανοίγονται χειρουργικά όλα τα στρώματα του κοιλιακού τοιχώματος ( δέρμα, υποδόριο, περιτονία, μύες, περιτόναιο) ώστε να φτάσουμε στη μήτρα, η οποία επίσης ανοίγεται εγκάρσια για να γεννηθεί το μωρό.
Μόλις γεννηθεί το μωρό, αφαιρείται ο πλακούντας και οι μεμβράνες, ράβεται η μήτρα με απορροφήσιμα ράμματα σε δύο στρώματα και στη συνέχεια κλείνουμε το κοιλιακό τοίχωμα επίσης με απορροφήσιμα ράμματα κατά τον ίδιο τρόπο με τον οποίο το ανοίξαμε.
Καθ’όλη τη διάρκεια της επέμβασης, η γυναίκα έχει τις αισθήσεις της, δεν αισθάνεται κανένα πόνο ( απλά ενδεχομένως κάποια τραβήγματα λόγω των χειρουργικών χειρισμών) και παίρνει στην αγκαλιά της το μωρό αμέσως μόλις γεννηθεί.
Σε γενικές γραμμές η καισαρική τομή είναι μια πολύ ασφαλής μέθοδος τοκετού, η οποία έχει σώσει πολλές ζωές μωρών και γυναικών από τότε που εφαρμόζεται συστηματικά μετά την εμφάνιση των αντιβιοτικών στη σύγχρονη ιατρική.
Παραμένει όμως μια χειρουργική επέμβαση με εν δυνάμει επιπλοκές οπότε θα πρέπει οι ενδείξεις να τηρούνται βάσει τις αρχές της ιατρικής επιστήμης και να προτιμάται ο φυσιολογικός κολπικός τοκετός όποτε αυτός είναι εφικτός.
Οι λόγοι της καισαρικής τομής χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, αυτοί που αφορούν το μωρό και αυτοί που αφορούν τη γυναίκα.
Οι λόγοι που αφορούν το μωρό είναι παθολογίες οι οποίες απαιτούν την άμεση και γρήγορη γέννησή του, όπως π.χ, μια αμορραγία, μια αποκόλληση του πλακούντα, η βαριά προωρότητα, η βαριά προεκλαμψία, η αλλοίωση των καρδιακών παλμών κατά τη διάρκεια του τοκετού, η δυσαναλογία πυέλου, κ.α.
Λόγοι που αφορούν τη μητέρα, είναι οποιαδήποτε παθολογία που απειλεί τη ζωή της γυναίκας και επιβάλλει την άμεση λήξη της εγκυμοσύνης. Τέτοιοι μπορούν να είναι η πνευμονική εμβολή, η προεκλαμψία, μια βαριά πνευμονία, κ.α. Επιπλέον η απλή επιθυμία της γυναίκας για καισαρική τομή, χωρίς αυστηρά ιατρικό λόγο, είναι πλέον ένδειξη καισαρικής.
Επιπλοκές μπορούν να συμβούν κατά τη διάρκεια μιας καισαρικής ή μετά, όπως σε κάθε χειρουργική επέμβαση. Αιμορραγία εσωτερική, επιμόλυνση του χειρουργικού τραύματος, πυρετός, κάκωση εντέρου, ουροδόχου κύστεως, κ.α.
Εντούτοις, πρόκειται πλέον για μη συχνές επιπλοκές που δεν θα πρέπει να φοβίζουν την εγκυμονούσα.
Η ανάρρωση είναι αρκετά γρήγορη, αφού από την επόμενη κιόλας η γυναίκα κινητοποιείται, τρώει κανονικά, ουρεί κανονικά. Η λειτουργία του εντέρου συνήθως επανέρχεται μετά από 48 ώρες, ενώ σταδιακά οι πόνοι αξασθενούν μέρα με τη μέρα. Η επιστροφή στο σπίτι μπορεί να γίνει και 48 ώρες μετά ανάλογα βέβαια τις συνθήκες με τη σύμφωνη γνώμη του γυναικολόγου. Στο σπίτι απλά παυσίπονα αρκούν για τη διαχείριση του κοιλιακού πόνου και συνήθως μετά από μια εβδομάδα υποχωρούν.
Το τραύμα στο δέρμα επουλώνεται πλήρως μετά από 7-10 ημέρες υπό φυσιολογικές συνθήκες. Τα ράμματα που χρησιμοποιύμε στο δέρμα είναι συνήθως απορροφήσιμα και δεν χρειάζεται να αφαιρεθούν. Με τη χρήση ειδικών αδιάβροχων τσιρότων η λεχώνα μπορεί να κάνει άφοβα ντους αυτό το διάστημα.
Μετά τις 10 ημέρες που η επούλωση του δέρματος έχει ολοκληρωθεί, η περιοχή του τραύματος μπορεί πλέον να μείνει ανοιχτή και δεν χρειάζεται τσιρότο.
Μια κοινή επιπλοκή της καισαρικής τομής, η οποία όμως είναι ακίνδυνη είναι η αναισθησία ή μούδιασμα στο δέρμα γύρω από την περιοχή του τραύματος. Σε αυτό το σημείο, λόγω της τομής, οι νευρικές απολήξεις των νεύρων του δέρματος κόβονται αναγκαστικά. Το αργότερο όμως μετά από 6 μήνες αυτή η υπαισθησία όπως λέγεται, αποκαθίσταται από μόνη της.