Καρκίνος τραχήλου μήτρας

Καρκίνος τραχήλου μήτρας

Στις ανεπτυγμένες χώρες, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, είναι ο δέκατος πιο συχνός καρκίνος στο σύνολο των καρκίνων των γυναικών (9 στις 100.000 γυναίκες) και ο τρίτος που αφορά τα γυναικολογικά όργανα. Αντιθέτως στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι ο δεύτερος πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες στην επίπτωση (18 στις 100.0000) αλλά και στη θνησιμότητα (10 στις 100.000).

Αυτή η διαφορά οφείλεται βέβαια στο οργανωμένο σύστημα περίθαλψης και πρόληψης με το τεστ Παπανικολάου που εφαρμόζεται στις ανεπτυγμένες χώρες. Σημαντική βοήθεια επίσης στην καταπολέμηση του καρκίνου του τραχήλου αποτελεί πλέον και ο εμβολιασμός για το HPV (Human Papilloma Virus) αφού έχει αποδειχτεί ότι το 99% των καρκίνων του τραχήλου οφείλονται σε αυτόν τον ιό.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Αυστραλία, όπου τα ποσοστά εμβολιασμού ξεπερνούν το 70% με αποτέλεσμα να μειωθούν οι προκαρκινικές αλλοιώσεις του καρκίνου του τραχήλου κατά 38%.

Ο μέσος όρος ηλικίας διάγνωσης είναι τα 48 χρόνια, ενώ οι παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τη πιθανότητα επιμόλυνσης με τον HPV και συνοψίζονται στους παρακάτω:

• Πρόωρη έναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας
• Οι πολλαπλοί ερωτικοί σύντροφοι
• Ιστορικό σεξουαλικώς μεταδιδομένων νοσημάτων (χλαμύδια, έρπης)
• Ανοσοκαταστολή
• Το κάπνισμα

Αν και η πλειοψηφία των καρκίνων του τραχήλου σχετίζονται με τον HPV, μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό των γυναικών που έχουν έρθει σε επαφή με τον ιό θα αναπτύξουν καρκίνο. Ενδεικτικά, υπολογίζεται ότι μέχρι και 80% των σεξουαλικά ενεργών γυναικών, θα επιμολυνθούν με τον HPV μέχρι την ηλικία των 50 χρόνων. Δεν αρκεί όμως η απλή επιμόλυνση με τον ιό, καθώς θα πρέπει να ανήκει σε συγκεκριμένα στελέχη (high risk) τα οποία έχει αποδειχτεί ότι μπορεί να οδηγήσουν στην εμφάνιση καρκίνου του τραχήλου.

Αυτά τα στελέχη, έχει βρεθεί ότι είναι πάνω από 15 με τους τύπους 16 και 18 να ευθύνονται για πάνω από το 70% των περιπτώσεων του καρκίνου του τραχήλου. Αυτούς τους δύο τύπους άλλωστε είναι που στοχεύουν τα εμβόλια που βρίσκονται στο εμπόριο.

Οι περισσότερες επιμολύνσεις με τον ιό HPV είναι παροδικές, αφού συχνά ο ίδιος ο οργανισμός αναπτύσσει αντισώματα και αποβάλλει εν καιρώ τον ιό. Επιπλέον, απλά η παρουσία του ιού στον τράχηλο δεν αρκεί από μόνη της για την εξέλιξη σε καρκίνο. Εάν η παρουσία του ιού επιμένει στο χρόνο, τότε ενδέχεται να εξελιχθεί σε προκαρκινική βλάβη και αργότερα σε καρκίνο, μια διαδικασία η οποία κατά μέσο όρο διαρκεί 15 χρόνια. Σε αυτό το σημείο η πρόληψη με το τεστ Παπανικολάου αποκτά το νόημά της, αφού μπορούμε έτσι να προλάβουμε οποιαδήποτε αλλοίωση και να δώσουμε την κατάλληλη θεραπεία πριν την εξέλιξη σε καρκίνο.

Συμπτώματα

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας στα πρώιμα στάδια είναι ασυμπτωματικός και μπορεί να υποπτευθεί μόνο με το τεστ Παπανικολάου.
Συνηθισμένες εκδηλώσεις μπορεί να είναι επίσης η ανώδυνη, αυτόματη κολπική αιμορραγία, ή μετά από σεξουαλική επαφή. Σε προχωρημένα στάδια διηθητικού καρκίνου του τραχήλου, μπορεί να εμφανιστούν ρυπαρά και δύσοσμα κολπικά υγρά, πυελικοί πόνοι, πιεστικά προβλήματα στην ουροδόχο κύστη, στον ουρητήρα (υδρονέφρωση η οποία μπορεί να οδηγήσει μέχρι και στην απώλεια νεφρού) ή και στο έντερο.
Εάν υπάρχει υποψία καρκίνου του τραχήλου, είτε κλινικά από το γυναικολόγο, είτε μικροσκοπικά από το τεστ Παπ, τότε για την τελική διάγνωση θα χρειαστεί να γίνει κολποσκοπικός έλεγχος από το γυναικολόγο με λήψη βιοψιών και κωνοειδής εκτομή του τραχήλου.
Από εκεί και πέρα, μετά την τελική διάγνωση, γίνεται η σταδιοποίηση η οποία περιλαμβάνει την κλινική εξέταση υπό νάρκωση και κάποιες απεικονιστικές εξετάσεις όπως η αξονική ή η μαγνητική τομογραφία, ή ακόμα και το Pet-scan, που θα μας δώσουν πληροφορίες για το στάδιο της επέκτασης.

Θεραπεία

Ανάλογη βέβαια του σταδίου θα είναι και η θεραπεία, με καλύτερη πρόγνωση στα πρώιμα στάδια, όπως είναι λογικό.
Κάθε περίπτωση είναι ξεχωριστή, της οποίας η θεραπεία λαμβάνει υπ’όψη πολλούς παράγοντες όπως το στάδιο, την ηλικία, την επιθυμία της γυναίκας, τη γενική κατάσταση υγείας, κ.α.
Ιδιαίτερης αντιμετώπισης χρήζουν οι γυναίκες οι οποίες δεν έχουν τεκνοποιήσει όπου εάν οι συνθήκες το επιτρέπουν, εφαρμόζουμε συντηρητική χειρουργική θεραπεία ώστε άμεσα να μπορέσουν να φέρουν εις πέρας μια εγκυμοσύνη.

Χειρουργείο (κωνοειδής εκτομή, απλή υστερεκτομή, ριζική υστερεκτομή), ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή και ο συνδυασμός τους, είναι οι συνήθεις θεραπείες που προτείνονται.

Στάδια

Στάδιο 1: Ο καρκίνος περιορίζεται στην περιοχή του τραχήλου με προσδόκιμο ζωής στα 5 χρόνια γύρω στο 95%.

Στάδιο 2: Ο καρκίνος διηθεί πέρα από τον τράχηλο αλλά δεν επεκτείνεται στο κατώτερο τμήμα του κόλπου, ούτε στο πυελικό τοίχωμα με προσδόκιμο ζωής στα 5 χρόνια γύρω στο 70%.

Στάδιο 3: Ο καρκίνος επεκτείνεται στο κατώτερο τμήμα του κόλπου ή/και στο πλάγιο πυελικό τοίχωμα ή/και προκαλεί υδρονέφρωση ή/και μη λειτουργικό νεφρό ή/και στους λεμφαδένες με προσδόκιμο ζωής στα 5 χρόνια πάνω από 40%.

Στάδιο 4: Ο καρκίνος επεκτείνεται πέρα της πυέλου και διηθεί την ουροδόχο κύστη ή/και το έντερο με προσδόκιμο ζωής στα 5 χρόνια γύρω στο 15%.

Από τα παραπάνω, γίνεται κατανοητό ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, είναι ένας καρκίνος, ο οποίος αφορά όλες τις γυναίκες ανεξαρτήτου ηλικίας και ο οποίος χάριν του τεστ Παπανικολάου, προλαμβάνεται σε προ-καρκινικό στάδιο ή έστω σε πρώιμο, με άριστα ποσοστά ίασης και ποιότητας ζωής.
Αυτό είναι και το νόημα της τακτικής παρακολούθησης στο γυναικολόγο.