Τοξόπλασμα και εγκυμοσύνη

Τοξόπλασμα και Εγκυμοσύνη

To τοξόπλασμα (toxoplasma gondii) είναι ένας πολύ κοινός μικροοργανισμός (παράσιτο) ο οποίος υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν δημουργεί πρόβλημα στον άνθρωπο.

Mπορεί να προσβάλλει τον άνθρωπο αλλά και τα ζώα μετά από κατάποση ωοκύστεων (αυγά) τοξοπλάσματος.

Συνήθως η παρακολούθηση στην εγκυμοσύνη γίνεται με τη μέτρηση στο αίμα της μητέρας των αντισωμάτων IGM και IGG. Αν η μητέρα έχει ανοσία, τότε είναι προστατευμένη, αν και πάντα υπάρχει το ενδεχόμενο της επαναλοίμωξης, η οποία όμως δεν δημιουργεί πρόβλημα στο έμβρυο.

Τοξόπλασμα Συμπτώματα 

Πάνω από 80% των περιπτώσεων η πρωτολοίμωξη είναι ασυμπτωματική, δηλαδή η μητέρα δεν εμφανίζει κάποιο πρόβλημα.

Αν εμφανιστεί κάποιο σύμπτωμα, συνήθως είναι ήπιο και μη ειδικό: πυρετός, δέκατα, κρυάδες, εφίδρωση, πονοκέφαλος, μυαλγίες, φαρυγγίτιδα, ερυθρότητα στο δέρμα. Τα πυρετικά φαινόμενα συνήθως διαρκούν 2-3 ημέρες.

Επιπλέον μπορεί να εμφανιστεί λεμφαδενοπάθεια (πρήξιμο στους λεμφαδένες του λαιμού), αλλά και σε ολόκληρο το σώμα, η οποία μπορεί να κρατήσει για εβδομάδες. Σπάνια μπορεί να εμφανιστεί και φλεγμονή στα μάτια (ραγοειδίτιδα) αλλά συνήθως εμφανίζεται σε περίπτωση επαναλοίμωξης. Τα συμπτώματα αυτά είναι πιο έντονα σε μητέρες ανοσοκατασταλμένες.

Στην Ευρώπη και τη β. Αμερική οι λοιμώξεις είναι λιγότερο συχνές και με πιο ήπια συμπτώματα απ΄ότι στον υπόλοιπο κόσμο.

Τοξόπλασμα Μετάδοση 

Η γάτα και τα αιλουροειδή (τελικοί ξενιστές) είναι τα μόνα ζώα στα οποία το παράσιτο ολοκληρώνει τον κύκλο ζωής του, με αποτέλεσμα την αποβολή των άωρων(ανώριμων) ωοκύστεών του από τα κόπρανα της γάτας για διάστημα 10-20 ημερών (οι άωρες ωοκύστεις ωριμάζουν και μπορούν να μολύνουν τα ζώα και τον άνθρωπο, μετά την παραμονή τους στο εξωτερικό περιβάλλον για 2-4 ημέρες).

Η κύρια πηγή μετάδοσης στον άνθρωπο στις ανεπτυγμένες χώρες είναι το κρέας από μολυσμένα ζώα, καθώς και τα φρούτα και τα λαχανικά που τρώγονται ωμά ή ατελώς πλυμένα.

Δεν υπάρχει απευθείας μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο, εκτός από την ενδομήτρια μετάδοση. Οι κύστεις στους ιστούς των σφαγίων παραμένουν μολυσματικές όσο χρονικό διάστημα το κρέας παραμένει άψητο.

Η συχνότητα προσβολής του εμβρύου σχετίζεται με το στάδιο της κύησης κατά τη νόσηση της μητέρας. Εντούτοις, η βαρύτητα της λοίμωξης του εμβρύου είναι αντιστρόφως ανάλογη με το χρόνο προσβολής.

Πιο συγκεκριμένα σε περίπτωση πρωτολοίμωξης της μητέρας, η πιθανότητα προσβολής του εμβρύου είναι:

• Γύρω από την περίοδο της σύλληψης: 0,6
• 6-16 εβδομάδες: 7%
• 17-25 εβδομάδες: 20%
• 26-34 εβδομάδες: 30%
• >34 εβδομάδες: 80%

Τοξόπλασμα Θεραπεία 

Από τα προσβληθέντα έμβρυα, μόνο το 25% αυτών παρουσιάζει εμφανή υπερηχογραφικά ευρήματα.

Οι ιστοί που προσβάλλονται κυρίως στο έμβρυο είναι ο εγκέφαλος και τα μάτια με πιθανές βλάβες όπως η διανοητική καθυστέρηση, η κώφωση, η τύφλωση, επιληψία, υδροκεφαλία, κ.α. Για μια μητέρα, η οποία δεν είναι ανοσοποιημένη για το τοξόπλασμα το ποσοστό ορομετατροπής (μεταβολή των αντισωμάτων στον αιματολογικό έλεγχο της μητέρας) κατά τη διάρκεια της κύησης υπολογίζεται γύρω στο 1%, ενώ αν η μητέρα είναι ανοσοποιημένη προ της εγκυμοσύνης, τότε το έμβρυο δεν διατρέχει κίνδυνο.

O προγεννητικός έλεγχος είνα εφικτός σε περίπτωση ορομετατροπής καθώς και η θεραπεία.

Σε περίπτωση ορομετατροπής, μετά τις 14 εβδομάδες, χορηγείται θεραπεία από το στόμα στη μητέρα με pyrimethamine-sulfadiazine-folinic acid που συνήθως διαρκεί μέχρι τον τοκετό. Αν η ορομετατροπή συμβεί νωρίτερα από τις 14 εβδομάδες τότε χορηγείται θεραπεία με spiramycin και μετά τις 14 εβδομάδες συνεχίζεται η θεραπεία με το παραπάνω σχήμα.

Για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση της προσβολής ή όχι του εμβρύου, γίνεται αμνιοπαρακέντηση, τουλάχιστον 2 εβδομάδες μετά την ορομετατροπή και μετά τις 18 εβδομάδες εγκυμοσύνης.

Κατά συνέπεια, μεγάλη προσοχή πρέπει να δίνεται στην πρόληψη.

Έτσι οι μη ανοσοποιημένες (χωρίς ανοσία) μητέρες πρέπει να προσέχουν τα παρακάτω:

Να πλένουν σχολαστικά τα χέρια τους

• πριν από κάθε γεύμα
• αφ’ότου έπιασαν με γυμνά χέρια ωμό κρέας
• αν έπιασαν με γυμνά χέρια χώματα στο κήπο ή στην εξοχή

Πρέπει να αποφεύγουν να καταναλώνουν κρέας που δεν είναι πολύ καλά ψημένο (απαγορεύεται το ωμό και το medium).

Πρέπει να πλένουν σχολαστικά όλα τα ωμά φρούτα και λαχανικά ενώ καλό θα ήταν να τα αποφεύγουν σε ταβέρνες και εστιατόρια όπου το πλύσιμο μπορεί να μην είναι πάντα σωστό.

Τέλος θα πρέπει να αποφεύγεται η επαφή με τις γάτες και κυρίως τις αδέσποτες. Σε περίπτωση που υπάρχει στο σπίτι κατοικίδια γάτα, θα πρέπει κάποιο άλλο μέλος της οικογένειας να ασχολείται με τον καθαρισμό της.